Skip to main content

10 Class Science Chapter 3 рдзाрддु рдПрд╡ं рдЕрдзाрддु notes in hindi

  Class 10 science Chapter 3 рдзाрддु рдПрд╡ं рдЕрдзाрддु Notes in hindi  Chapter = 3   рдзाрддु рдПрд╡ं рдЕрдзाрддु  рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें  118 рддрдд्рд╡  рдЬ्рдЮाрдд рд╣ैं । рдЗрдирдоें  90 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдзाрддुрдРं  ,  22 рдЕрдзाрддुрдРं рдФрд░ рдХुрдЫ рдЙрдкрдзाрддु  рд╣ैं ।  рдзाрддु :-  рдкрджाрд░्рде рдЬो рдХрдаोрд░ , рдЪрдордХीрд▓े , рдЖрдШाрддрд╡рд░्рдз्рдп , рддрди्рдп , рдз्рд╡ाрдиिрдХ рдФрд░ рдКрд╖्рдоा рддрдеा рд╡िрдж्рдпुрдд рдХे рд╕ुрдЪाрд▓рдХ рд╣ोрддे рд╣ैं , рдзाрддु рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं ।  рдЬैрд╕े :-  рд╕ोрдбिрдпрдо ( Na ) , рдкोрдЯाрд╢िрдпрдо ( K ) , рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо ( Mg ) , рд▓ोрд╣ा ( Fc ) , рдПрд▓ूрдоिрдиिрдпрдо ( AI ) , рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо ( Ca ) , рдмेрд░िрдпрдо ( Ba ) рдзाрддुрдРं рд╣ैं ।  рдзाрддुрдУं рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ :-   рдзाрддुрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЗрдоाрд░рдд , рдкुрд▓ , рд░ेрд▓ рдкрдЯрд░ी рдХो рдмрдиाрдиे рдоें , рд╣рд╡ाрдИрдЬрд╣ाрдЬ , рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЬрд╣ाрдЬ , рдЧाрдб़िрдпों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें , рдШрд░ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдмрд░्рддрди , рдЖрднूрд╖рдг , рдорд╢ीрди рдХे рдкुрд░्рдЬे рдЖрджि рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै ।  рдЕрдзाрддु :- рдЬो рдкрджाрд░्рде рдирд░рдо , рдорд▓िрди , рднंрдЧुрд░ , рдКрд╖्рдоा рддрдеा рд╡िрдж्рдпुрдд рдХे рдХुрдЪाрд▓рдХ рд╣ोрддे рд╣ैं , рдПрд╡ं рдЬो рдз्рд╡ाрдиिрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддे рд╣ैं рдЕрдзाрддु рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं ।  рдЬैрд╕े :-  рдСрдХ्рд╕рдЬीрди ( O ) , рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди ( H ) , рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди ( N ) , рд╕рд▓्рдлрд░ ( S ) , рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ ( P ) , рдл्рд▓ूрдУрд░ीрди...

Class 12th ЁЯУЪ ЁЯУЪPolitical science рдЕрдз्рдпाрдп -1 рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХा рджौрд░ ЁЯУЪЁЯУЪ

 ЁЯУЪ рдЕрдз्рдпाрдп - 1 ЁЯУЪ
ЁЯСЙ рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХा рджौрд░ 

ЁЯЯИ рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХा рдЕрд░्рде:-

рдЬрдм рджो рдпा рджो рд╕े рдЕрдзिрдХ рджेрд╢ो рдХे рдмिрдЪ рдРрд╕ी рд╕्рддिрдеि рдмрди рдЬाрдП рдХी рд▓рдЧे рдпुрдж्рдз рд╣ोрдХрд░ рд░рд╣ेрдЧा рдкрд░рди्рддु рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоे рдХोрдИ рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рд╣ोрддा | рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╕рдоाрдк्рддि рдХे рдмाрдж рд╕े  рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рд╡िрдШрдЯрди рддрдХ рдЕрдоेрд░िрдХा рддрдеा рд╕ोрд╡िрдпрдд  рд╕ंрдШ рдХे рдмीрдЪ рддрдиाрд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рддिрдеि рдХो рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рджी рдЧрдИ | 

    ЁЯСЙрдкрд╣рд▓ा рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз - 1914 - 1918ЁЯСИ

        ЁЯСЙрджूрд╕рд░ा рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз - 1939 - 1945ЁЯСИ

              ★ рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХी рд▓реЬाрдИ :- 

рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдмिрдЪ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ाрдУ рдХी рд▓реЬाрдИ рд╕े рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै рдХी рджुрдиिрдпा рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ , рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ूрдд्рд░ рдмрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рд╕िрдж्рдзांрдд рдХौрди рд╕ा рд╣ै| 
рдЕрдоेрд░िрдХा рдРрд╕ा рдоाрдирддा рдеा рдХी рдкूंрдЬीрд╡ाрджी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рджुрдиिрдпा рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै рдЬрдмрдХि рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдоाрдирддा рдеा рдХी рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी, рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ैं| 
                                            
                  { рдкूंрдЬीрд╡ाрдж }:- рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЕрдзिрдХ  рд╣ोрддा рд╣ै , рдиिрдЬी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
                  { рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрдж }:- рд╕ाрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рдиिрдЬी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡िрд░ोрдз рд╣ोрддा рд╣ैं

          ЁЯЯИ рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рдЧुрдЯ:-

(1 ) рдоिрдд्рд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ - рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоे рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ , рдл्рд░ांрд╕ , рдм्рд░िрдЯेрди , рд╕рдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рд╡िрдЬрдп рдоिрд▓ी | рдЗрди्рд╣ी 4 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдоिрдд्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै| 

(2 ) рдзुрд░ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ - рдЬिрди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рдХो рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рд╣ाрд░ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬा рдеा рдЙрди्рд╣ें рдзुрд░ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै | рдпे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдеे рдЬрд░्рдордиी , рдЬाрдкाрди, рдЗрдЯрд▓ी |
 
           

           ЁЯЯИ рджो рдз्рд░ुрд╡ीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдЖрд░ंрдн:- 

рджोрдиों рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпों рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ рд╣िрд╕्рд╕ों рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдк्рд░рднाрд╡ рдмреЭाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рдпрд╣ी рд╕े рджो рдз्рд░ुрд╡ीрдпрддा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ो рдЪुрдХी рдеी |  рджुрдиिрдпा рджो рдЧुрдЯों рдоें рдмांрдЯी рдЬा рд░рд╣ी рдеी |  рдмрдЯрд╡ाрд░ा рдпूрд░ोрдк рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ ( рдмрд░्рд▓िрди рдХी рджीрд╡ाрд░ )

рджो рдЦेрдоे рдмрди рдЧрдП - рдкूрд░्рд╡ी рдЦेрдоा рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЦेрдоा 
рдкूрд░्рд╡ी рдЦेрдоा - рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ (USSR)
рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЦेрдоा - рдЕрдоेрд░िрдХा (USA)

ЁЯСЙ рдЫोрдЯे рджेрд╢ो рдХो рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╕े рд▓ाрдн
  1. рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╡ाрдпрджा 
  2. рдЖрд░्рдеिрдХ рдорджрдж 
  3. рд╕ैрди्рдп рд╕рд╣ाрдпрддा 
  4. рд╣рдеिрдпाрд░                                                                

   ➤ рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдИрд▓ рд╕ंрдХрдЯ

1) рдХ्рдпूрдмा рдЕрдорд░ीрдХा рдХे рддрдЯ рд╕े рд▓рдЧा рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рдж्рд╡ीрдкीрдп рджेрд╢ рдеा рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпूрдмा рдХी рджोрд╕्рддी рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдеी.
2) рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдЙрд╕े рдХूрдЯрдирдпिрдХ рддрдеा рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрддा рдеा.
3) рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдиेрддा рдиिрдХिрддा рдЦुрд╕्рдЪ्рд░ेрд╡ рдХ्рдпूрдмा рдХो рдЕрдкрдиा рд╕ैрдиिрдХ рдЕрдб्рдбा рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдХ्рдпूंрдХि рдХ्рдпूрдмा рдЕрдорд░ीрдХा рдХे рдиिрдХрдЯ рдеा  рдФрд░ рдХ्рдпूрдмा рд╕े рдЕрдорд░ीрдХा рдХो рдЕрдзिрдХ рд╣ाрдиि рдкрд╣ुрдЪाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рдеी.
4) 1962 рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे рдХ्рдпूрдмा рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд░рдоाрдгु рдоिрд╕ाрдИрд▓ рддैрдиाрдд рдХрд░ рджी.
5) рдЗрд╕рдХी рдЦрдмрд░ рдЕрдорд░ीрдХा рдХो рддीрди рд╣рдл्рддे рдХे рдмाрдж рдкрддा рд▓рдЧी рдЕрдорд░ीрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬॉрди рдНреЮ рдХेрдиेрдбी рдРрд╕ा рдХुрдЫ рднी рдХрд░рдиे рд╕े рд╣िрдЪрдХिрдЪा рд░рд╣े рдеे рдЬिрд╕рд╕े рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рдпुрдж्рдз рдЫिреЬ рдЬाрдпे.
6) рдХ्рдпोрдХि рдЕрдЧрд░ рдпुрдж्рдз рд╣ोрддा рддो рдЬ्рдпाрджा рд╣ाрдиि рдЕрдорд░ीрдХा рдХो рдЙрдаाрдиी рдкреЬрддी.
7) рдЕрдорд░ीрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдеा рдХी рдиिрдХिрддा рдЦुрд╕्рдЪ्рд░ेрд╡ рд╡ंрд╣ा рд╕े рдЕрдкрдиी рдоिрд╕ाрдИрд▓ рд╣рдЯा рд▓ेंрдЧे.
8) рдХैрдиेрдбी рдиे рдЖрджेрд╢ рджिрдпा рдХी рдЕрдорд░ीрдХी рдЬंрдЧी рдмेрдбो рдХो рдЖрдЧे рдХрд░рдХे рдХ्рдпूрдмा рдХी рддрд░рдл рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ोрд╡िрдпрдд рдЬрд╣ाрдЬो рдХो рд░ोрдХा рдЬाрдпे.
9) рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдпрд╣ рд▓рдЧा рдХि рдпुрдж्рдз рд╣ोрдХрд░ рд░рд╣ेрдЧा рдпрд╣ рдХोрдИ рдЖрдо рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рд╣ोрддा.
10) рд▓ेрдХिрди рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рджोрдиों рдиे рдпुрдж्рдз рдЯाрд▓рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा рдФрд░ рджुрдиिрдпा рдиे рдЪैрди рдХी рд╕ांрд╕ рд▓ी.
11) рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╕рдордп рдеा рдЗрд╕ рд▓िрдП рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдИрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдХो рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХा рдЪрд░рдордмिрди्рджु рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 

рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдИрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рдпрд╣ рдиेрддा рдеे

1) рдХ्рдпूрдмा- рдлिрджेрд▓ рдХाрд╕्рдд्рд░ो
2) рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ-рдиिрдХिрддा рдЦुрд╕्рдЪ्рд░ेрд╡
3) рдЕрдорд░ीрдХा-рдЬॉрди рдНреЮ рдХैрдиेрдбी

рдЬाрдкाрди рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдорд▓ा

рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рдЬाрдкाрди рдХे рджो рд╢рд╣рд░ों рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рдмрдо рд╕े рд╣рдорд▓ा рдХिрдпा рдеा.
1) 6 рдЕрдЧрд╕्рдд 1945 = рд╣िрд░ोрд╢िрдоा.
2) 9 рдЕрдЧрд╕्рдд 1945 = рдиाрдЧाрд╕ाрдХी.

рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рдмाрдж рдЕрдорд░ीрдХा рдХी рдмрд╣ुрдд рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╣ुрдИ рдеी.
рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рдЬाрдкाрди рдЖрдд्рдо рд╕рдорд░्рдкрдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдеा рддो рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдорд▓ा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рдеा.
рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рд╣рдорд▓े рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рддрд░्рдХ рджिрдП.
рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрдорд░ीрдХा рдЪाрд╣рддा рдеा рджूрд╕рд░ा рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдЬрд▓्рджी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдП рдФрд░ рдЖрдЧे рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЬрдирд╣ाрдиि рдХो рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХे рдЗрд╕ рд▓िрдП рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рдЬाрдкाрди рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдХिрдпा.
рдЕрдорд░ीрдХा рдХा рдЗрд╕ рд╣рдорд▓े рдХे рдкीрдЫे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп.
рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХो рдЕрдкрдиी рддाрдХрдд рдФрд░ рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рдРрд╕ा рдХिрдпा.

рдЕрдкрд░ोрдз рд╕े рдХ्рдпा рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рд╣ै ?

рдЬрдм рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ рдмрд╣ुрдд рддाрдХрддрд╡рд░ рд╣ो рдФрд░ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХो рдмрд╣ुрдд рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ो рдРрд╕े рдоें рдХोрдИ рднी рдкрдХ्рд╖ рдпुрдж्рдз рдХा рдЦрддрд░ा рдоोрд▓ рд▓ेрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣ेрдЧा.
рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рд╕ो.рд╕ंрдШ рджोрдиों рд╣ी рддाрдХрддрд╡рд░ рдеे.
рдЗрд╕ी рдХे рдХाрд░рдг рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ.
рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рддीрд╕рд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╕े рдмрдЪा рд░рд╣ा.

рдиाрдЯो (NATO) рдХे рдмाрд░े рдоें

рдиाрдЯो рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо.
North Atlantic Treaty Organisation.
рдЙрдд्рддрд░ी рдЕрдЯрд▓ांрдЯिрдХ рд╕ंрдзि рд╕ंрдЧрдарди.
рд╕्рдеाрдкрдиा-4 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1949 рдоें.
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп- рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдп рдоिрд▓-рдЬुрд▓рдХрд░ рд░рд╣ेंрдЧे.
рдПрдХ рджुрд╕рд░े рдХी рдорджрдж рдХрд░ेंрдЧे.
рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рд╣ोрдЧा рддो рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдКрдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдоाрдиेंрдЧे рдФрд░ рдоिрд▓рдХрд░ рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░ेंрдЧे.

рд╕ीрдЯो (SEATO) рдХे рдмाрд░े рдоें

рд╕ीрдЯो рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо.
South East Asia Treaty Organisation.
рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпाрдИ рд╕ंрдзि-рд╕ंрдЧрдарди.
рд╕्рдеाрдкрдиा-1954.
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп -рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджिрдпो рдХी рд╡िрд╕्рддाрд░рд╡ाрджी рдиीрддिрдпों рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ो рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा.

рд╕ेंрдЯो (CENTO) рдХे рдмाрд░े

рд╕ेंрдЯो рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо.
Central Treaty Organisation.
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ंрдзि-рд╕ंрдЧрдарди.
рд╕्рдеाрдкрдиा-1955.
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп -рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХो рдордз्рдп рдкूрд░्рд╡ рд╕े рджूрд░ рд░рдЦрдиा.
рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрдж рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рд░ोрдХрдиा.

рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे 1955 рдоें рдХौрди-рд╕ी рд╕ंрдзि рдХी ?

1) рд╡ाрд░рд╕ा рд╕ंрдзि.
2) рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдиाрдЯो рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рджेрд╢ो рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░рдиा рдеा.

рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпाँ рдЫोрдЯे рджेрд╢ो рдХे рд╕ाрде рдЧрдардмंрдзрди рдХ्рдпों рдмрдиाрддी рдеी ?

1) рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрд╕ाрдзрди
2) рднू - рдХ्рд╖ेрдд्рд░
3) рд╕ैрдиिрдХ рдаिрдХाрдиे
4) рдЖрд░्рдеिрдХ рдорджрдж

1960 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рджोрдиों рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпो рдиे рдХिрди рд╕ंрдзिрдпों рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП ?

1) рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рддिрдмंрдз рд╕ंрдзि.
2) рдкрд░рдоाрдгु рдЕрдк्рд░рд╕ाрд░ рд╕ंрдзि.
3) рдкрд░рдоाрдгु рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкाрд╕्рдд्рд░ рдкрд░िрд╕ीрдорди рд╕ंрдзि.

рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХे рджाрдпрд░े

рдЬрдм рд╣рдо рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХे рджाрдпрд░ों рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं.
рддो рд╣рдоाрд░ा рдЕрд░्рде рдРрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрд╣ां рд╡िрд░ोрдзी рдЦेрдоों рдоें рдмрдб़े рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдЖрдП.
рдпुрдж्рдз рд╣ुрдП.
рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ рдпुрдж्рдз рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрдиी.
рд▓ेрдХिрди рдмाрддें рдПрдХ рд╣рдж рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдирд╣ीं рдмрдв़ рдкाрдИ.
рдХोрд░िрдпा, рд╡िрдпрддрдиाрдо рдФрд░ рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдЬैрд╕े рдХुрдЫ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрдзिрдХ рдЬрдирд╣ाрдиि рд╣ुрдИ.
рд╢ीрддрдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рдЦूрдиी рд▓рдб़ाрдИ рднी рд╣ुрдИ.
рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рддीрд╕рд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рд▓े рдкाрдП.
рджोрдиों рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि.
рдХोрд░िрдпा (1950-53).
рдмрд░्рд▓िрди (1958-62).

рдХांрдЧो (1960 рдХे рджрд╢рдХ рдХे рд╢ुрд░ुрд╡ाрдд рдоें ).
рддрдеा рдЕрди्рдп рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рд╕ीрдзे-рд╕ीрдзे рдоुрдарднेрдб़ рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╣ो рдЪुрдХी рдеी.
рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рддीрд╕рд░ा рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ.
рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ु рдиे рдЙрдд्рддрд░ी рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрд░िрдпा рдХे рдмीрдЪ рдордз्рдпрд╕्рдерддा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ.
рдХांрдЧो рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдиे рдордз्рдпрд╕्рдерддा рдоें рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ

рджो рдз्рд░ुрд╡ीрдпрддा рдХो рдЪुрдиौрддी – рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा

рджूрд╕рд░े рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рджोрдиों рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпों рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рджो рдЦेрдоो рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा рдеा.

рдРрд╕े рдоें рдирд╡рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрдордиे рдлिрд░ рд╕े рдЧुрд▓ाрдо рд╣ो рдЬाрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдЖ рдЧрдпा.
рдЗрд╕ рдкрд░िрд╕्рдеिрддी рдоें рдХुрдЫ рджेрд╢ों рдиे рджोрдиों рдЦेрдоों / рдЧुрдЯों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд░рд╣рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा.
рдЗрд╕े рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै.
рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХी рдиीрд╡ 1955 рдХे рдмांрдбुंрдЧ рд╕рдо्рдорд▓ेрди рдоें рдкреЬ рдЪुрдХी рдеी

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдиेрддा

рдпुрдЧोрд╕्рд▓ाрд╡िрдпा- рдЬोрд╕ेрдл рдм्рд░ोреЫ рдЯीрдЯो
рднाрд░рдд- рдкंрдбिрдд рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ु
рдоिрд╕्рд░- рдЧрдоाрд▓ рдЕрдм्рджुрд▓ рдиाрд╕िрд░
рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा- рд╕ुрдХрд░्рдгो
рдШाрдиा- рд╡ाрдоे рдПрдиेрдХ्рд░ुрдоा

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди

i) 1961 рдоें рдмेрд▓рдЧ्рд░ेрдб рдоें

ii) 25 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢

NOTES

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХा 14рд╡ां рд╕рдо्рдоेрд▓рди

2006 рдоें рд╣рд╡ाрдиा (рдХ्рдпूрдмा) рдоें

116 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢

15 рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХ рджेрд╢

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рднाрд░рдд рдХो рдХ्рдпा рд▓ाрдн рд╣ुрдП ?

рднाрд░рдд рдЕрди्рддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлैрд╕рд▓े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд╣िрдд рдоें рд▓े рдкाрдпा.
рднाрд░рдд рджुрдмाрд░ा рд╕े рдЧुрд▓ाрдо рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪ рдкाрдпा.
рднाрд░рдд рд╣рдоेрд╢ा рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдоें рд░рд╣ा рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдПрдХ рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдЙрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ो рдЬाрдпे рддो рд╡рд╣ рджूрд╕рд░ी рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдХे рдХрд░ीрдм рдЬा рд╕рдХрддा рдеा.
рдЕрдкрдиी рд╕ंрдк्рд░рднुрдд्рддा рдХो рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦ рд╕рдХा.

рднाрд░рдд рдХी рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा рдХी рдиीрддि рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा ?

рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдХी рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдиीрддि рд╕िрдж्рдзांрдд рд╡िрд╣ीрди рд╣ै.
рднाрд░рдд рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣िрддों рдХो рд╕ाрдзрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлैрд╕рд▓े рд▓ेрдиे рд╕े рдмрдЪрддा рд╣ै.
рднाрд░рдд рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ीं рд╣ै.
рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рднाрд░рдд рдиे 1971 рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдоिрдд्рд░рддा рдХी рд╕ंрдзि рдХी.
рдЬो рдХि рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा рдХी рдиीрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ै.
рдХुрдЫ рдиे рддो рдпрд╣ां рддрдХ рдХрд╣ рджिрдпा рдХि рднाрд░рдд рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдеा рдФрд░ рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा рдХा рдвोंрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै.

рдирд╡ рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдХ्рдпा рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рд╣ै ?

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдЕрдзिрдХрддрд░ рджेрд╢ों рдХो рдЕрд▓्рдкрд╡िрдХрд╕िрдд рджेрд╢ों рдХा рджрд░्рдЬा рдоिрд▓ा рдеा.
рдпрд╣ рджेрд╢ рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рдкिрдЫреЬे рд╣ुрдП рдеे.

рдЗрдирдХे рд╕ाрдордиे рдоुрдЦ्рдп рдЪुрдиौрддी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा, рдЕрдкрдиी рдЬрдирддा рдХो рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдиिрдХाрд▓рдиा рдеा.
рдмिрдиा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЗрдирдХे рд╕ाрдордиे рдлिрд░ рд╕े рдЧुрд▓ाрдо рд╣ो рдЬाрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдеा.
рдЗрди рджेрд╢ों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП рдирд╡ рдЕрди्рддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдзाрд░рдгा рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा.
1972 рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдХे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕.
рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╕рдо्рдоेрд▓рди ( UNCTAD ).
UNCTAD – United Nations Conference On Trade And Development.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдХे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдо्рдоेрд▓рди.
“Towards A New Trade Policy For Development” рдиाрдордХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЫрдкी.
рдЗрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддे рд╕ुрдЭाрдИ рдЧрдИ :
рд╡्рдпाрдкाрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡.

1) рдЕрд▓्рдк рд╡िрдХрд╕िрдд рджेрд╢ों рдХा рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдкрд░ рдкूрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╣ोрдЧा.
2) рдЗрди рджेрд╢ों рдХी рдкрд╣ुंрдЪ рдкрд╢्рдЪिрдоी рджेрд╢ों рдХे рдмाрдЬाрд░ों рддрдХ рд╣ोрдЧी.
3) рдкрд╢्рдЪिрдоी рджेрд╢ों рд╕े рдоंрдЧाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी ( рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी ) рдХी рд▓ाрдЧрдд рдХрдо рд╣ोрдЧी.
4) рдЕрд▓्рдк рд╡िрдХрд╕िрдд рджेрд╢ों рдХी рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рднूрдоिрдХा рдмрдв़ाрдИ рдЬाрдПрдЧी.

рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा рдиा рддो рдкृрдердХрд╡ाрдж рд╣ै рдФрд░ рдиा рд╣ी рддрдЯрд╕्рдерддा ?

рдкृрдердХрд╡ाрдж рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдЕрдкрдиे рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдорд▓ों рд╕े рдХाрдЯрдХрд░ рд░рдЦрдиा.
рд╕рди् 1787 рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рд▓рдб़ाрдИ рд╣ुрдИ рдеी.
1787 рд╕े 1914 рддрдХ рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЕрдкрдиे рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдорд▓ों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦा.
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдкृрдердХрд╡ाрдж рдХी рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рдЕрдкрдиाрдИ рдеी.
рдЗрд╕े рдкृрдердХрд╡ाрдж рдХे рдиीрддि рдХрд╣рддे рд╣ैं рдЬрдмрдХि рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рджेрд╢ों рдиे рдХрднी рднी рдкृрдердХрд╡ाрдж рдХी рдиीрддि рдХो рдирд╣ीं рдЕрдкрдиाрдпा.
рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рджेрд╢ों рдиे рд╣рдоेрд╢ा рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрджी рдЧुрдЯों рдХे рдмीрдЪ рдоें рдордз्рдпрд╕्рдеा рдХрд░ाрдиे рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд╣ै.
рддрдЯрд╕्рдерддा рдХा рдЕрд░्рде - рдоुрдЦ्рдпрдд рдпुрдж्рдз рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдиा рд╣ोрдиे рдХी рдиीрддि.
рдЬो рджेрд╢ рддрдЯрд╕्рдерддा рдХी рдиीрддि рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ैं рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै.
рдХि рд╡рд╣ рдпुрдж्рдз рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рдХोрдИ рдорджрдж рдХрд░ें.
рдРрд╕े рджेрд╢ рдиा рддो рдпुрдж्рдз рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдиा рд╣ी рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рд╣ी рдпा рдЧрд▓рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдХोрдИ рдкрдХ्рд╖ рджेрддे рд╣ैं.
рдкрд░ंрддु рдЧुрдЯрдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рджेрд╢ों рдиे рддрдЯрд╕्рдерддा рдХा рдкाрд▓рди рдирд╣ीं рдХिрдпा.
рдЗрди рджेрд╢ों рдиे рдпुрдж्рдз рдХो рдЯाрд▓рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा.
рд╡िрднिрди्рди рджुрд╢्рдорди рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╕рдордЭौрддा рдХрд░ाрдиे рдХा рднी рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा.
рдЬिрдирдХे рдмीрдЪ рдпुрдж्рдз рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ो рдЙрд╕े рднी рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा.

Comments

Popular posts from this blog

Class 10 History Chapter 1 рдпूрд░ोрдк рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рдЙрджрдп

                    Class 10 History Chapter 1 рдпूрд░ोрдк рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рдЙрджрдп Notes in Hindi                                                                                                         рдЕрдз्рдпाрдп = 1                                                                       рдпूрд░ोрдк рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рдЙрджрдп           рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ :- рдЕрд░рдиेрд╕्рдЯ рд░ेрдирд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рдоाрди рднाрд╖ा рдирд╕्рд▓ рдзрд░्рдо рд╕े рдмрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं ।  рдП...

Class 10 science Chapter 12 рд╡िрдж्рдпुрдд Notes in Hindi

  10 Class Science Chapter 12 рд╡िрдж्рдпुрдд notes in hindi Class 10 science Chapter 12 рд╡िрдж्рдпुрдд notes in hindi.  рдЬिрд╕рдоे рд╣рдо рд╡िрдж्рдпुрдд рдк्рд░рд╡ाрд╣ , рдУрдо рдХा рдиिрдпрдо , рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХрддा ,  рдХाрд░рдХ  рдЬिрди рдкрд░ рдХिрд╕ी рдЪाрд▓рдХ рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै ,  рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХों рдХा рд╢्рд░ेрдгी рдХ्рд░рдо рд╕ंрдпोрдЬрди , рд╡िрдзुрдд рдзाрд░ा рдХा рддाрдкीрдп рдк्рд░рднाрд╡ рдЖрджि рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдб़ेंрдЧे । Class 10 science Chapter 12 рд╡िрдж्рдпुрдд Notes in hindi  Chapter = 12   рд╡िрдж्рдпुрдд  рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा :-  рдХिрд╕ी рдЪाрд▓рдХ рдоें рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрд╡ेрд╢ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рд╕े рдЬो рдКрд░्рдЬा рд╡्рдпрдп рд╣ोрддी рд╣ै рдЙрд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХрд╣рддे рд╣ैं ।   рдпрджि рдХिрд╕ी рдЪाрд▓рдХ рдХे рд╕िрд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрднрд╡ांрддрд░ V рд╡ोрд▓्рдЯ рд╣ो , рддो q рдХूрд▓ॉрдо рдЖрд╡ेрд╢ рдХे рдЪाрд▓рдХ рдХे рдПрдХ рд╕िрд░े рд╕े рджूрд╕рд░े рд╕िрд░े рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдоें рд╡्рдпрдп рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा  w = qv   рд╡िрдж्рдпुрдд рдкрд░िрдкрде :-  рдХिрд╕ी рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рдХे рд╕рддрдд рддрдеा рдмंрдж рдкрде рдХो рд╡िрдж्рдпुрдд рдкрд░िрдкрде рдХрд╣рддे рд╣ै ।  рдЖрд╡ेрд╢ :-  рдЖрд╡ेрд╢ рдкрд░рдоाрдгु рдХा рдПрдХ рдоूрд▓ рдХрдг рд╣ोрддा рд╣ै । рдпрд╣ рдзрдиाрдд्рдордХ рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдЛрдгाрдд्рдордХ рднी । рд╕рдоाрди рдЖрд╡ेрд╢ рдПрдХ – рджूрд╕рд░े рдХो рдк्рд░рддिрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं । рдЕрд╕рдоाрди рдЖрд╡ेрд╢ рдПрдХ – рджूрд╕рд░े рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं । рдХूрд▓ॉрдо...